Культура во – «Василейсянь»

Ӧнiя кадся коми сьыланкывъяслӧн «Василей» фестиваль-конкурс юргис тӧвшӧр (январ) тӧлысь 13-ӧд лунӧ Кулӧмдiн культура керкалӧн сцена вылын. Кызь витӧдысь нин асшӧр композиторъяслӧн сьыланкывъясӧн петкӧдчисны котыръяс да сьылысьяс.

Кыдзи и век, медводз «Эжваса дзоридзьяс» сьылiсны «Василейлысь» гимн, сы бӧрын нимӧдiсны тавося конкурсын петкӧдчысь композиторъясӧс. Гаж вылӧ чукӧртчысьясӧс чолӧмалiс Республикаса Юралысь Сергей Гапликов.

– Меным нимкодь аддзыны тiянӧс «Василей» юбилейнӧй гаж вылын, – висьталiс Сергей Анатольевич. – Тайӧ фестивальыс зэв тӧдчана Коми республикаса культура олӧмын. Мича, кыпыд залын юргӧны чужан муӧс, бать-мамӧс, мусаӧс, кагаӧс радейтӧм йылысь сьӧлӧм вӧрзьӧдан сьыланкывъяс. Пасъя, мый республика сетӧ ыджыд тӧдчанлун культура сӧвмӧдӧмлы – 2017 воын юкӧнлы вичмис 1,7 миллиард шайт. Та вылӧ дзоньталӧма клубъяс да культура керкаяс, ньӧбӧма шылада аппаратура да сценалы «паськӧм». Немдiныны воссис выль культура керка. Гаж вылӧ вотӧдз ме аддзысьлi юкӧнса уджалысьяскӧд. Найӧ вӧзйисны 2018 во Коми Республикаын шуны культуралӧн воӧн. Ме серти, тайӧ зэв буртор. Колӧ, мед культура йиджис быд мортлӧн олӧмӧ. И миянлы медводз колӧ бура тӧдны ассьыным культура. Буретш сiйӧ отсалас зумыда кывны асьнымӧс, кыдзи войтырӧс, зумыда кутчысьны республикалы, страналы.

Гаж подувпуктысьяс

Республикаса Юралысь аттьӧалiс куим Василейӧс – Лодыгинӧс, Чувьюровӧс да Гущинӧс, гаж лӧсьӧдӧмысь да сiйӧс видзӧмысь, чолӧмалiс 80 арӧс тырӧмӧн В. Н. Чувьюровӧс. С. А. Гапликов вайис кык козин – «Василей» конкурсын вермысь сьыланкывъясӧн лэдзӧм диск да Кулӧмдiн районлы «Автоклуб» специализируйтӧм машина ньӧбӧм вылӧ сертификат. «Василей» гаж котыртӧмӧ ыджыд пай пуктӧмысь сiйӧ вичмӧдiс республикаса юралысьсянь аттьӧалан гижӧдъяс районса администрацияӧн веськӧдлысьӧс вежысь Н. А. Левченколы, асшӧр композитор да поэт Л. П. Логиновалы, «Керчомъя» овмӧдчӧминса юралысь Н. А. Лодыгиналы, райадминистрацияысь удж котыртан юкӧнӧн веськӧдлысь Н. В. Русиновалы.

Гаж вылын юргысь сьыланкывъяс донъялiсны нёль туйвизь серти: «Чужан му йылысь сьыланкыв», «Радейтчӧм йылысь сьыланкыв», «Серамбана сьыланкыв» да «Национальнӧй эстрада сьыланкыв». Ставыс вӧлi 14 сьыланкыв. Медся уна – чужан му йылысь. Кулӧмдiн районсаяысь ӧтдор, вӧлiсны Сыктывкарысь, Сосногорскысь, Шойнатыысь, Сыктывдiн районса Выльгортысь котыр да сьылысьяс.

Югыд войяс

Чужан му йылысь медвылӧ донъялiсны «Тӧвшӧр» сьыланкыв (шылад В. Гущинлӧн, кывъяс Н. Груздевалӧн). Сьылiс Кулӧмдiнысь «Июль» котыр. Ён, мича гӧлӧсаӧсь, асьныс томӧсь да мичаӧсь, сьылысьяс сяммисны вӧрзьӧдны сьӧлӧмъяснысӧ и видзӧдысьяслысь, и жюрилысь.

Радейтчӧм йылысь медбурӧн лоис «Югыд войяс» сьыланкыв (шылад А. Генлӧн, кывъяс З. Шиликовалӧн, сьылiс Сыктывкарысь «Коми сьылан» йӧзкостса ансамбль). Видзӧдысьяс вылӧ донъялiсны тайӧ жӧ шуӧмын юргысь «Нылӧ» (шылад да кывъяс Кулӧмдiнысь К. Мишариналӧн) да «Бара сёрми ме» (шылад А. Ширяевлӧн, кывъяс А. Шебыревлӧн, сьылiс Строжевскысь «Кыдъя роч» котыр) сьыланкывъяс. «Нылӧ» сьыланкыв босьтiс видзӧдысьяслысь приз.

Еджыд вӧвъяс

Чайта да, ставлы козинӧн лоис «Серамбана сьыланкыв» номинацияысь сьыланкывъяс – «Тулыс» (шылад М. Шаховлӧн, кывъяс А. Елфимовалӧн, сьылiс Сыктывкарысь «Тагъя сур») да «Висьтасьӧм» (шылад да кывъяс Л. Логиновалӧн, сьылiс А. Кузнецов). Кыкнан сьыланкывсӧ пуктӧмаӧсь быттьӧ ичӧтик петкӧдчӧмъяс. И тайӧ ёна мичмӧдiс гажсӧ, ыззьӧдлiс пукалысьясӧс.

«Национальнӧй эстрада сьыланкыав» туйвизьын донъялысьяс медбурӧн шуисны «Прӧстӧй сьыланкыв» (шылад М. Уляшевлӧн, кывъяс Е. Козловлӧн, сьылiс М. Уляшев). Зэв аслыспӧлӧса юргис В. Лодыгинлӧн кывъяс вылӧ Удораысь А. Ульяноваӧн гижӧм «Еджыд муын еджыд вӧвъяс». Син водзын пыр и сувтӧны тӧвся серпасъяс: кӧдзыд лун, доналӧм гӧрд шондi, узьысь вӧр, дзирдалысь лым, куим рӧдтысь вӧв, кодъяслӧн кок улысь разi-пельӧ лэбзьӧ лым, мегыр улын дзользьысь жыннян, пельясын шутьлялысь тӧв.

Василий Чувьюровлы – 80

Видзӧдысьясӧн медбур сьыланкыв бӧрйӧм бӧрын сцена вывсянь нимӧдiсны «Василейлӧн» «батьяс» пиысь ӧтиӧс – Василий Николаевич Чувьюровӧс, кодлы тавося январ сизимӧд лунӧ тырис 80 арӧс. Енмыс чукйӧн сетӧма тайӧ вужйыслы ассьыс бисӧ. А. Шебыревлӧн кывъяс вылӧ батьысӧн гижӧм «Шӧвктугӧй» сьыланкывйӧн петкӧдчисны Ева нылыс да Диана нучкаыс. Небыд, мича, мыла сьыланкыв мыськыштiс сьӧлӧмъяс, кыпӧдiс лов. Уна бур чолӧмалан кыв да «Кадриль» выль сьыланкыв вичмис В. Чувьюровлы композитор П. Шучалинсянь. Частушкаясӧн гажӧдiс «Керчомъя» овмӧдчӧминса юралысь Н. Лодыгина. «Коркӧ шуим» выль сьыланкыв (кывъяс Н. Груздевалӧн) козьналiс шылад гижысь В. Гущин.

Юбилярлы – козинъяс

Пӧся чолӧмалiс композиторӧс юбилейӧн да сетiс козин Госсӧветса депутат Т. Саладина, кодi пасйис, мый фестивальлӧн татшӧм ыджыд тшупӧдӧдз быдмӧмыс артмис Чувьюров, Лодыгин да Гущин Василийяслӧн зiльӧмӧн. Танi юргӧны мичасьыс-мича сьыланкывъяс. Коми Республикаӧс Федерация Сӧветын петкӧдлысь В. Марков сиис В. Чувьюровлы эбӧс гижны выль сьыланкывъяс. Сысянь козинӧн лоис телевизор да сьыланкывъяса диск, кытчӧ вӧлi пыртӧма медводдза 14 «Василейысь» медбур сьыланкывъяс. Сiдзжӧ Валерий Петрович казьтыштiс медводдза «Василейяс», кор гаж мунлiс 3-4 час асылӧдз. 25 воӧн вӧлiны вӧзйӧмъяс, мед корнкурссӧ нуӧдны кык воӧн ӧтчыд, но сяммисны кутны, эскӧдны, мый тайӧ гажлы колӧ лоны быд во.

Василина акань

«Василейлы» сиӧм бур кывъяс висьталiсны национальнӧй туйвизь министр Г. Габушева, Россия Федерацияса финн-йӧгра культура шӧринӧн веськӧдлысь Т. Барахова, Комиын «Мегафон» сотӧвӧй операторӧс петкӧдлысь С. Иевлева, «Коми войтыр» ӧтмунӧмӧн веськӧдлысь А. Габов. Чолӧмалӧмъяс да козин (районса культура керкалы 40 сюрс шайт) вичмӧдiсны Госдумаса депутат О. Савастьянова нимсянь сылӧн отсасьысьяс Л. Книгина да Т. Астраханова.

Коми республикаӧс Федерация Сӧветын петкӧдлысь Д. Шатохин казьтыштiс, быттьӧ пӧ дзик на ӧнi пасйим Сыктывкарын кызьӧд «Василей», а сэсянь кольӧма нин вит во. Кулӧмдiнын эмӧсь сэтшӧм йӧз, кодъяс став 25-нан восӧ волывлӧны гаж вылӧ. Тайӧ висьталӧ, кутшӧм радейтанаӧн да коланаӧн лоӧ тайӧ конкурсыс. Д. Шатохин да юркарын Кулӧмдiнса землячествоӧн веськӧдлысьӧс вежысь Н. Шахова козьналiсны Василина нима аканьӧс: Василей пӧ эм, «быдмӧ» нин Василёк, сiдзкӧ, колӧ лоны и аньлы, да вӧзйисны котыртны гажлы сиӧм музей.

Вермысьяс

Конкурсын вермысь сьыланкывъяс юӧртiс культуралӧн, туризмлӧн да архивнӧй делӧлӧн министр С. Емельянов. Коймӧдӧн лоис К. Мишариналӧн «Нылӧ», мӧдӧн Л. Логиновалӧн «Висьтасьӧм» сьыланкыв, медбурӧн донъяслысьяс шуисны «Шондiбан» (шылад М. Оверинлӧн, кывъяс Г. Юшковлӧн, сьылiс Сыктывдiн районса Выльгортысь «Радлун» котыр). Тайӧ сьыланкывйыс юргис «Чужан му йылысь медбур сьыланкыв» шуӧмын. Министр сiдзжӧ эскӧдiс, мый «Василей» век кутас мунны сӧмын Кулӧмдiнын.

Фестиваль-конкурслысь гран-при босьтысьӧс юӧртiс Госсӧветӧн юрнуӧдысь Н. Дорофеева. 25-ӧд «Василейлӧн» медбур сьыланкывйӧн лоис «Чужан грездӧй» сьыланкыв (шылад С. Кузьмичёвлӧн, кывъяс О. Рогожниковалӧн, сьылiс Сыктывкарысь «Рассвет» котыр). Нӧшта ӧти аслыспӧлӧслунӧн тайӧ котырлӧн петкӧдчӧмын лоис саксафонӧн ворсӧм.

Ыджыд нимкодьлун

Тавося «Василей» вайис ыджыд нимкодьлун видзӧдысьяслы. Коми сьыланкыв радейтысьыд районын уна, и ӧтчыд петкӧдлӧмӧн эз став окотитысьыс веськав залӧ. Бӧръя воясӧ ывла вылӧ сувтӧдлiсны ыджыд экран, позис видзӧдны сэтысь. Но кӧдзыдджык поводдя дырйи деливӧ сулавны 3–4 частӧ. Таво гажсӧ петкӧдлiсны кыкысь, и кыкнан пӧрйӧ залыс вӧлi дзик тыр. Нӧшта ӧти выльтор — «Мегафон» сотӧвӧй оператор отсӧгӧн «Василей» вермисны видзӧдны интернет пыр му шар пасьтала йӧз. Уна нимкодьлун козьналiс «Уна рӧма войвыв» программаысь юкӧн петкӧдлӧмӧн «Асъя кыа» сьылан да йӧктан ансамбль.

Гаж помасис. Сцена вывсянь юргысь сьыланкывъяс «петасны йӧзӧ», кутасны кывны радиоын, тедлевидениеын, лоасны радейтанаӧн. Видза колян, «Василей» – 25! Видза олан «Василей» – 26!

Лидия Липина,
«Парма гор» Кулӧмдiн районса газетлӧн шӧр редактор