Видзчысьӧй неминучаысь

«Усинскса выль юӧр» газетӧ локтӧны комиӧн гижӧм республикаса неминучаясысь видзчысян службаысь гижӧдъяс. Сэнi специалистъяс тӧдмӧдӧны, кыдзи видзны асьтӧ да матыссаястӧ быдпӧлӧс лёкторйысь. Та йылысь и талунъя гижӧдным.

Вильыд туй

Тӧлын туйяс вильыдӧсь, та вӧсна на вылын тшӧкыда овлoны неминучаяс. Статистика серти неминуча дырйи ветымын прӧчент доймалӧмаыс кувсьӧ, а ловъяяслӧн дзоньвидзалуныс – медводдза отсӧг сайын, кодӧс вермӧны сетны асьныс шоперъяс либo авариясӧ аддзылысьяс. Тшӧкыда артмӧ, мый «тэрыб» медицина отсӧг сетан машинаыс дыр локтӧ ДТП артманiнӧ. Та вӧсна колӧ кужны отсавны аварияӧ сюрӧм войтырлы.

Оз позь доймалӧм мортӧс кыскыны неминучаинысь, абу кӧ та вылӧ татшӧм помкаыс. Сӧмын тӧданныд кӧ, мый транспортыс вермас ӧзйыны либӧ усьны буждӧминӧ, колӧ видлыны мортсӧ мездыны.

Мортӧс машина салонысь кыскигӧн видзӧдӧй, медым не дойдавны ёнджыка. Торйӧн тайӧ овлӧ, доймӧма кӧ сюрса лы. ДТП дырйи тшӧкыдджыка чегӧ сюрса лылӧн сьылi юкӧныс. Кыскыны колӧ тэрмасьтӧг, лайкыда. Бурджык, отсалас кӧ тiянлы некымын морт. Ӧтиыс кутӧ юрсӧ, мӧд – пельпомсӧ да тушаыслысь вылыс юкӧнсӧ, коймӧд – кокъяссӧ.

Доймӧмаӧс нуӧй ылӧджык: вермас лоны, мый машинаыс ӧзъяс. Морт кӧ садьтӧм, сьылiсӧ кутӧмӧн бергӧдӧй сiйӧс кынӧм вылас. Мортыс кӧ садьын юалӧй, кыдзи асьсӧ кылӧ, кытi доймӧ да висьӧ. Ачыс кӧ салонысь петны оз вермы, а «тэрыб» отсӧг эз на во, сёрнитӧй сыкӧд, ӧлӧдӧй лёк мӧвпъясысь. Юрсӧ да сьылiсӧ доймӧмалысь эн-ӧ вӧрӧдӧй.

Морт кӧ куйлӧ машинаяс ветланiнын, туй шӧрын, кыскӧй сiйӧс бокӧ. Оз позь доймӧмаӧс водтӧдны мыш вылас, юрсӧ колӧ лэдзны боклань. Эн пӧрччӧдӧй: вермас кынмыны да ёнджыка на висьмыны. Пасьсӧ кӧ пӧрччыны быть колӧ, медводз мездӧй буринъяссӧ, сэсся зэв ньӧжйӧник – доймӧминъяссӧ.

Би шонтысянтор

Тӧлын унаӧн шонтысьӧны электроприборъясӧн пес видзӧмла да мый да. Но туйтӧма лӧсьӧдӧм приборыс, дӧзьӧртӧг сiйӧс кольӧмыс вермасны вайӧдны пӧжарӧдз.

Шонтысянторйӧн вӧдитчытӧдз видзӧдлӧй керканыдлысь би сутугясалысь дзоньтасӧ. Оръясьӧма да важмӧмаӧсь кӧ – лӧсьӧдoй. Но оз ков аслыныд вӧчасьны, корлӧй тӧдысь мортӧс. Мед тшӧтш и видзӧдлас лёка уджалысь приборъястӧ.

Oнi лавкаын вузалӧны унасикас шонтысянтор. Ньӧбигӧн колӧ босьтны тӧд вылӧ, кутшӧм жыр кутанныд шонтыны и ыджыд-ӧ сiйӧ. Шуам, дас кык квадратнӧй метра жырлы лӧсялас ӧти киловата обогреватель. Бӧрйисигӧн сюся видзӧдлӧй, позь-ӧ содтыны-чинтыны приборыслысь шонтан вынсӧ.

Обогревательӧн вӧдитчытӧдз лыддьӧй инструкциясӧ да энӧ торкалӧй индӧдъяссӧ. Оз позь ӧттшӧтш сюйны розеткаӧ некымын шонтысянтор. Оз ков вӧдитчыны приборӧн, би сутугаыс кӧ сылӧн дзирдалӧ либӧ би киньяс сявкйӧны. Вештӧй обогревательтӧ шкап-улӧс дорысь. Энӧ пуктӧй сiйӧс ӧдйӧ ӧзйысь эмбур дорӧ матӧ да энӧ косьтӧй сы вылын кӧлуй.

Бӧрйӧй сэтшӧм электроприбор, кодi ёна шоналӧм бӧрын дугдӧ уджавны ачыс. Вой кежлӧ быть кусӧдӧй обогревательтӧ. Видзӧдӧй, медым приборын оз чукӧрмы бус, ӧд сiйӧ вермас ӧзйыны. Проводъяс вылӧ эн пуктӧй сьӧкыд пызан-улӧс.

Друг казяланныд кӧ ӧзйӧм, сотчысь обогревательтӧ пыр жӧ перйӧй розеткаысь, а сэсся босьтчӧй кусӧдны. Вевттьӧй кыз эшкынӧн. Видзӧдлӧй, абу-ӧ восьса ӧшиньныд: сынӧдыс вермас «ловзьӧдны» чусалысь бисӧ. Сӧмын дзикӧдз кусӧдчӧм бӧрын позяс жыртӧ тӧлӧдны. Видзӧй асьнытӧ да матыссаястӧ!

Григорий Кожевин