Йöзöс öтувтан лун

Россияын олысь йӧзлӧн ӧтувъялун нимӧдан гаж пасйим йирым (ноябрь) 4-ӧд лунӧ. Каналан праздникыс чужис 2005-ӧд воӧ.

Вайӧ вӧчам колян конференция делегатъяс докладъясӧн тӧдмасьӧмын неыджыд кост да сёрнитыштам, мыйла колӧ тайӧ кадпасыс. Дерт, медводз буракӧ сы могысь, медым тӧдчӧдны уна сикас национальностя войтырлысь ӧтувъя олӧм да удж. Усинскын тайӧ луныс ыджыд, ӧд буретш татчӧ, ылi войвылӧ, некымын дас воӧн чукӧртчис да овмӧдчис уна сикас кывъя йӧз. Сӧвет кадӧ на локталiсны вӧвлӧм СССР-лӧн уна пельӧсысь йӧз, медым кыпӧдны кар, перйыны мусир. Олiм и олам ладӧн-бурӧн, уджалам, артмӧдам семьяяс, сӧвмӧдам ассьыным оласног.

Усинскын буретш йӧзкост ӧтувъялун ёнмӧдӧм могысь 2001-ӧд воын вӧлi котыртӧма уна сикас национальностя войтыр шӧрин. Нёль во сiйӧн веськӧдлӧ Семӧндрейын чужлӧм коми ань Екатерина Терентьева, «Войвывса дзоридзьяс» ансамбльын сьылысь, «Авис» котырӧн веськӧдлысь. Шӧринас пырӧ дас национально-культурнӧй ютыр: усинскса комияс, татар да башкиръяслӧн «Булгар» шӧрин, таджикъяслӧн «Сомониён», украинечьяслӧн «Днипро», азербайджанечьяслӧн «Азербайджан», армянаяслӧн «Наири», немечьяслӧн «Эдельвейс-Усинск», балтика бердын олысьяслӧн «Коми-Балтия», чилимдiнсаяслӧн «Русь Печорская», грекъяслӧн «Меотида».

И дерт тайӧ абу на став войтыр сикасыс, кодi олӧ Усинскын. Унаӧн гашкӧ и кӧсйисны эськӧ ӧтувтчыны, но либӧ кадыс оз сюр, либӧ мортыс, кодi босьтчис эськӧ котыртны ӧтилаысь воӧм олысьяссӧ (землякъяссӧ), абу.

Шориныслӧн эм Усинск Культура дворечын аслас актӧвӧй зал, кӧнi быд ютыр лӧсьӧдӧма неыджыд пельӧс, кытчӧ чукӧртӧма литература, национальнӧй кӧлуй, музыка инструмент, чужан му, культура, вӧр-ва петкӧдлан фотографияяс. Эм национальнӧй паськӧм петкӧдлысь выставка. Залас тшӧкыда чукӧртчылӧны ютыръясӧ пырысьяс, сёрнитӧны чужан кыв да оласногныссӧ сӧвмӧдӧм йылысь.

Унджык котырыслӧн эм аслас сьылан-йӧктан ансамбль. Быд карса гаж дырйи позьӧ видзӧдны налысь петкӧдчӧм. А йирым (ноябрь) 4-ӧд лунӧ ставыс зiльӧны петкӧдлыны ӧтувъя концерт, кӧнi юргӧ коми сьыланкыв, гажӧдчӧны рочьяс, йӧктӧны Кавказын олысьяс, ворсӧны татара да башкиръяс... Со тадзи ӧта-мӧд кост йитӧд сетӧ позянлун уна буртор босьтны ёрта-ёртлысь, сӧвмӧдны да озырмӧдны ас оласног.

Шӧрин бердын 2001-ӧд восянь уджалӧ Консультативнӧй комитет, кытчӧ пырӧны национально-культурнӧй ютыр, караса администрацияӧн веськӧдлысь да специалистъяс. Быд во комитетыс видлалӧ уна сикас войтырлысь медъёсь проблемаяссӧ, отсалӧ локтӧм йӧзыслы пырӧдчыны выль уджалан да оланногӧ, сӧгласуйтӧ удж карса предприятие да ас вылӧ зiльысьяскӧд.

Неважӧн вӧлi армянаяс котырлӧн гаж вылын: найӧ карса Культура дворечын тӧдмӧдiсны усинскса войтырӧс ас оласногӧн, искусствоӧн. Юалi концерт ӧтлаӧн видзӧдысь ӧти армяналысь, мый тӧдчанасӧ сiйӧ эськӧ аддзӧ йӧзӧс ӧтувъялун нимӧдан кадпасас. Висьталiс, ме думысь, зэв мывкыда: «Медся колӧ видзны сӧгласлун. Вира косьтӧ кокни «чужтыны», а лӧня да ёрта-ёртӧс пыддипуктана олӧм дерт корӧ уна вын, терпенньӧ. Но сӧмын тадзи и вермам сӧвмыны да ёнмыны».

Быдӧнлӧн аслас видзӧдлас локтан гаж вылас. Кодкӧ гашкӧ лыддьӧ, мый власьтъяс тадзи кедзовтӧмаӧсь, зiльӧны вуштыны паметьысь революция пас нимӧдан лунсӧ, кодкӧ шуӧ, мый уна пӧлӧс йӧз пытшкад комиыд вермӧ «сывны-бырны». Быдӧн ас вӧляысь вермӧ сёрнитны да мӧвпавны. Ме думысь, ӧтувъялунаным миян вынным да водзӧ сӧвман туйным. Ӧткӧннад ӧд весиг пывсянтӧ он лэпты.

Григорий Кожевин