Со и выль велӧдчан во

Воис велӧдчан во. Бӧрӧ коли дженьыдик войвывса гожӧм. Ар кисьтӧ нин пуяс вылысь кор, зарниасьӧны пуяс. А велӧдчанiнъяс тырӧны челядь горӧн.

Карса образование управлениелӧн юӧртӧм серти, велӧдчыны пырисны 5800 сайӧ морт, на пӧвстын 580 сайӧ сиктса челядь. Медводдзаысь школа тагӧс вуджисны 660–ынӧн, на пиын 62 сиктса ныв-зон, ӧкмысӧд классӧ вуджалiсны 486 велӧдчысь (46-ыс – сиктса), дас ӧтиӧдӧ – 243-ӧн (29-ыс сыктъясын). Кыдзи аддзам, этшамыштӧма медводдза классъясӧ пырысьыс, тшӧтш и сикт-грездын. Но тайӧ, ме думысь, абу шензьӧдана, ӧд, шуам, республикаын медбӧр дас вонас олысь лыдыс, Википедия даннӧйяс серти, «дзолямӧма» 50,6 сюрсысь унджык морт вылӧ.

Талун кежлӧ Усинск сиктъясын куим велӧдчанiн, кӧнi сетӧны шӧр образование (Усвавом, Щеллябӧж да Семӧндрейын), окмысӧд классӧдз велӧдӧны Закарвань, Денисовка, Лыжавомын, начальнӧй школа-садъяс восьтiсны ӧдзӧсъяс Нӧвикбӧж да Колваын. Кык во сайын вӧлi пӧдлалӧма зонпоснилӧн этша лыд вӧсна Акисьын да Васькиноын велӧдчанiнъяс, сэтчӧс челыдьыс тӧдӧмлунъяс ӧнi босьтӧны Лыжавом да Семӧндрейын, медбӧръяас восьтӧма интернат, кӧнi и олӧны грездса ныв-зон.

Дерт, быдӧн аснога дасьтысис выль велӧдчан во кежлӧ, коллялiс каникул. Унаӧн, шуам, отсасисны мичмӧдны чужан сикт, пелькӧдiсны уличьяс, ю доръяс (ва берегъяс) лӧп-ёгысь, бать-мам да ыджыдджык чой-воклы турун пуктыны отсалiсны. Кодсюрӧ ветлiс шойччыны лунвылӧ. Шуам, моз (август) тӧлысьӧ Туапсеӧ лои мӧдӧдӧма 35 ныв-зон Щеллябӧж да Кушшорысь, а ставыссӧ Сьӧд саридз дорӧ вӧлi ветлӧма 120 гӧгӧр сиктса зонпосни, тшӧтш и семьяясӧн (челядь да бать-мам). Путёвкаяссӧ да туйсӧ мынтӧма «ЛУКОЙЛ-Коми» мусир перъян компания да карса администрация.

Дасьтысисны, дерт, выль во кежлӧ и велӧдысьяс. Шуам, Закарваньын начальнӧй классъяс велӧдысь Анастасия Немчинова таво босьтас ас борд улӧ вит ныв-зонмӧс, коймӧд классын велӧдчысьясӧс. Ачыс сiйӧ семӧндрейса ныв, уджалӧма 2012-ӧд восянь чужан сикт школаын. А таво тулысын локтӧма вежны велӧдысьӧс Закарваньын да и кольччӧма. Школаса директор Василий Вокуев торйӧдӧма сылы кык вежӧса керкаын патера, отсалӧма аддзыны удж нывлӧн регыдъя верӧсыслы. Гожӧмнас том велӧдысь ветлӧма шойччыштны Сыктывкарӧ чойыс дорӧ, уджалӧма Закарваньын гожся челядь лагерын.

– Виччысьӧмӧн-виччыси выль велӧдчан во, – висьталiс Анастасия Владимировна. – Неважӧн помалi дистанционнӧя курсъяс пединститутын, медым велӧдны ичӧт челядьӧс. Грездын кажитчӧ уджавны, ёртъясӧй бурӧсь, век дасьӧсь отсавны, йӧзыс сибыдӧсь и. Таво ставыс бур кӧ лоӧ, верӧс сайӧ пета, радейтана зонмӧй Семӧндрейса, но кӧсйӧ вуджны овны Закарваньӧ. Вочасӧн гашкӧ и ас керка лоӧ.

Зарни медальӧн помалӧма школа Семӧндрейысь Полина Вокуева, сиктса Культура керкалӧн «Метелица» котырын йӧктысь. Нывка бура сдайтӧма ӧтувъя госэкзамен математика (базӧвӧй да профильнӧй тшупӧдъяс вылын), история, обществознание да роч кыв, медбӧрсьыс тыртӧма 93 (!) балл. Регыдӧн лоӧ студенткаӧн: пырӧма велӧдчыны Вяткаса университетӧ «бизнес-информатика» специальносьт кузя, нёль во кутас велӧдчыны. Вермас пӧ водзӧ уджавны программист, экономист либӧ йӧзкӧд общественнӧй йитӧд кутысьӧн, журналистӧн. Вузӧ пырнысӧ сьӧкыд вӧлӧма (11 места вылас 200 дорӧ морт вӧзйысьӧма), но вермӧма бура сдайтны экзамен да босьтӧма позянлун велӧдчыны бюджет серти.

– Гожӧмнас гортын олыштi, ветлi гортсаяскӧд Крымса Алуштаӧ шойччыштны, а регыд мӧдӧдча Кировӧ, – висьталiс Полина Вокуева. – Ӧти университетын мекӧд тшӧтш кутас зiльны Алиса ёртӧй (коммерческӧй юкӧнын), а тайӧ жӧ карын, сӧмын мӧд вузын, – Савелий нима одноклассник. Гортысь ылын велӧдчӧмысь ог пов, эм кодлысь босьтны пример: ыджыдджык вокӧй помавлiс Санкт-Петербургын вуз, уджалӧ Усинскын, ичӧтджык вокӧй тшӧтш пырис нин велӧдчыны Усинскса политехникумӧ нефтяник вылӧ.

Выль велӧдчан воӧн, коми войтыр! Бур туй велӧдчысьяслы, а велӧдысьяслы – кыпыд ловбиа удж.

Григорий Кожевин