Коми листбок

Муса аньяс!

Югыд да лов кыпӧдана кад вылӧ сюрӧ нывбабаясӧс нимӧдан Март (рака) 8-ӧд лун. Аньяс – миян олӧм пыкысьяс, выль лов чужтысьяс. Найӧ олӧмсӧ вӧчӧны мичаджык, шоныдджык, югыдджыкӧн.

Сиам муса коми аньяслы, миян мича аканьяслы, дзоньвидзалун, ыджыд вермӧмъяс, радейтана удж да судзсяна олӧм налы и семьяясныслы. Чолӧмалам локтан гажӧн, став бурсӧ, мед лоӧ тiян быдтор, мый асьныд кӧсъянныд. Кольӧй век, муса аньясӧй, мича, радейтана, шудаясӧн, дзоньвидзаӧн, медым тiян гӧгӧр пыр вӧлiны пыддипуктана ёртъясныд, матыссаясныд. Тшӧкыдджыка нюмъялӧй, мед тiянлы мужичӧйяс козьналасны уна-уна цвет, топыда сывйыштасны да пӧся окыштасны. Мед олӧманыд став сьӧкыдлуныс да лёкторйыс кежис бокӧ. Олӧй-вылӧй, радейтана коми аньяс, шуд да радлун вылӧ!

«Коми войтыр» регионъяскостса ӧтмунӧмлӧн Усинскса представительство,
«Усинскса выль юӧр» газетын уджалысьяс

 

Ме ӧд тэнӧ радейта...

Щельябожын книгавидзанiн вӧлӧ восьтӧма 1953 воын. Библиотекарьнас лои Филиппов Тихон Савельевич, сиктын пыддипуктана, авья да бур морт. Ӧнiӧдз на казьтылӧны сiйӧс бур кывъясӧн.

Библиотекаыс местичис Тихон Савельевич керкаын, мӧд судтаас. Коркӧ тайӧ керкаыс вӧлӧма Марк Иллялӧн. 1953-1954 воясын небӧгвидзанiнас гижсьӧма вӧлi 145 лыддьысьысь. Со кыдз ӧти ситса морт казьтывлӧ тайӧ кадсӧ: «Ичӧтсянь ме радейтi лыддьысьны. Ветлывлiм Тихон Савельевичьяс ордӧ. Мукӧддырйи локтан, а найӧ гозйӧн чай юӧны. А тэ бара небӧг бӧръян. Тихон Филиппов быд книга вайигӧн, юасьӧ вӧлi, мый йылысь сiйӧ. Абу кӧ лыддьӧмыд, мӧд пӧв тшӧктас лыддьыны, да бӧрынджык вайны».

1960 воын библиотека вуджӧдлiсны Филько Степко керкаӧ, 1967 воӧ Варыш Ӧндрӧй керкаӧ. 1976 воын воссис выль Культура керка, кытчӧ и вуджис книгавидзанiн.

Тихон Савельевич ёна тӧждысис сэкъя олӧм вӧсна. Вӧлi сiйӧ и гармонистӧн, и начальнӧй классъяс велӧдысьӧн школаын, гижлӧма ышӧдана кывбуръяс комиӧн и рочӧн.

Йӧзӧда ӧтиӧс на пиысь, кодӧс сiйӧ сиӧма муса гӧтыр Анфия Прокопьевнаыслы.

Мича нылӧй, мый он волы?
Ме ӧд тэнӧ радейта.
Лун и вой тэ сьӧлӧм бердын,
Тэ йылысь век мӧвпала.
Эн жӧ менӧ ёна дивит,
Кӧть ме тэысь пӧрысьджык,
Менсьым сьӧлӧмӧс тэ косьтан
Верит меным, дона ань.
Ог тӧд, мыйла тадзи?
Сьӧлӧм вылӧ воин тэ.
Кытысь бара меным тадзи
Радейтана лоин тэ? (1967)

Тихон Савельевич олӧмнас, уджнас колис сиктсаяслы аспӧлӧс ордымӧн. Оз позь вунӧдны татшӧм йӧзсӧ!

Анна Канева,
Щеллябӧж небӧгвидзанiнын уджалысь

 

Юргис «Йӧлӧга-2017»

«Йӧлӧга» быдвося коми йӧзкост творчество фестиваль вӧлi котыртӧма Нӧвикбӧжын урасьӧм (февраль) 19-ӧд лунӧ. Ассьыныс кужанлунъяс йӧктӧм да сьылӧмъясын, сцена вылын ворсӧмын, шмонитӧмын да йӧзӧс гажӧдӧмын петкӧдлiсны Лыжавом, Усвавом, Семӧндрей, Щеллябӧж, Колва да Нӧвикбӧжысь артистъяс. Рочнас ми гижлiм нин гаж йывсьыс колян номерын, талун кымынкӧ кывйӧн висьталышта, мыйӧн коли тӧдчанаӧн гажыс, кыдзи видзӧдысьяс донъялiсны сiйӧс.

Тавося фестивальсӧ шуисны «Уна рӧма ярмангаӧн», а мунi сiйӧ Масленича вежон водзын. Збыль гажыс ярманга кодь и вӧлi: петкӧдчӧмъясныс дыр кежлӧ кольӧны видзӧдысьяслӧн паметьӧ. Сiдз, Семӧндрейысь артистъяс сьылiг-йӧктiгмоз петкӧдлiсны ас кыӧм-вурӧм чача кодь мича буркаяс, уна сера вурун кепысь-носки, сарапана аканьяс, маличаяс, весиг тучу, гӧститӧдiсны локтӧмаясӧс шаньга да блинӧн, кӧлачӧн да кампетӧн.

Усвавомса артистъяс йӧзсӧ шензьӧдiсны кӧръяс да кӧр видзысьяс йылысь йӧктӧмъясӧн, а тшӧтш Масленича вежон медбӧр лунся прӧша коран обряд петкӧдлiсны: важӧн сиктъясын видзӧ пыран лун водзвылын корлiсны ёрта-ёртлысь прӧша. Щеллябӧжсаяс да лыжасаяс петкӧдлiсны быдса спектакль. Сцена вылӧ петкӧдлiсны ловъя петукӧс, кодi лоӧ 2017-ӧд волӧн символӧн, артистъяс петалiсны вӧлӧн да ошкӧн пасьтасьӧмӧн, жюрилы козьналiсны дзодзӧг колькъяс, гӧститӧдалiсны пӧжасъясӧн.

Ок и мича йӧктiсны Колваысь локтӧм том петкӧдчысьяс, унапӧлӧс коми музыкальнӧй инструментӧн тӧдмӧдiсны: сярганъяс (трещоткаяс), торганъяс (бубенчикъяс), кучикгор (бубен), гармошка да уна мукӧдторйӧн. Но жюриӧс медся шензьӧдiсны нӧвикса ныв-зон да аньяс (буретш налы гран призсӧ сетiсны). Сцена вылӧ петавлiсны шондiбергӧдысь Спиридон да уна сикас паськӧма акань (важӧн аканьяс шуд да вермӧм вайлiсны), а чужӧмъясныс налӧн дзебӧма марля улӧ, сы вӧсна мый аканьясыс комияслӧн водзсӧ чужӧмтӧмӧсь вӧлiны. Быд аканьлы аслас ним сетӧмаӧсь, кодкӧ удж либӧ семья видзӧ, кодкӧ кага чужтыны да быдтыны отсалӧ, кодкӧ шуд да шондiа поводдя вайӧ.

Вермысьяслы гаж помланьыс сеталiсны грамотяс, аттьӧалана письмӧяс, сьӧма козинъяс. Уна шоныд да бур кыв вӧлi шуӧма, а содтӧд Культура керкаӧн веськӧдлысь Татьяна Викторова юксис фестивальлӧн тавося шедӧданторйӧн: «Йӧлӧга» история йылысь нӧвикбӧжсаяс лӧсьӧдӧмаӧсь буклет, кытчӧ пыртӧма фесивальвывса уна фотография да петкӧдлӧма сылӧн сӧвман-быдман туйыс. Отсалӧмаӧсь вӧчны буклетсӧ Нӧвикбӧжысь велӧдысь Анастасия Лобова да усвавомса велӧдчысь Даниил Святохо.

Кончерт бӧрын юасьыштi видзӧдысьяслысь: кажитчӧма-ӧ налы фестивальыс. Ставӧн шуисны, мый ёна воӧма сьӧлӧм выланыс петкӧдчӧмъясыс, ловъя гаж вылӧ быттьӧкӧ волӧмаӧсь.

Анисья Канева (Усвавом): – Сьӧлӧм вылам медся воисны Семӧндрейса артистъяс. Найӧ пыр вайӧны музыкаа уна номер: йӧктӧны, быттьӧ профессионалъяс, сьылӧны и комиӧн, и рочӧн. Том артистыс налӧн уна, ветлӧны и зонъяс, и нывъяс. Век мича костюмъясӧн петалӧны: сьӧлӧмыд радлӧ, лолыд кыпалӧ налысь кончерталӧмсӧ видзӧдiгӧн. Меным паметьӧ кольӧны ловъя петукӧс сцена вылӧ петкӧдлӧмыс и нӧвикбӧжса ичӧтик ныв Полина Канева, кодi кужӧ нин сьывны Коми Республика йылысь сьыланкыв.

Анастасия Лобова (Нӧвикбӧж, аньлы гаж дырйи Культура керка уджалысьяссянь вӧлi сетӧма аттьӧалан письмӧ): – Быд во ветла «Йӧлӧга» вылас. Меным став коллективыс кажитчис, быдӧн зiлис петкӧдлыны мыйкӧ выльтор. Шуам, Щеллябӧжсаяс шензьӧдiсны ловъя петукӧн, а коркӧ найӧ жӧ кутшӧмкӧ воӧ вайлiсны гаж вылас кӧзаӧс. Содта, ачым велӧда роч кыв да литература школаын, велӧдчысьяскӧд некымын во чукӧртiм материал фестиваль йывсьыс да лӧсьӧдiм реферат, кодӧн петкӧдчылiм нин республикаса конкурсъясын. Тайӧ рефератыс лои подулӧн гаж йывысьыс буклетлы. Кутам туясян уджнымӧс водзӧ нуӧдны. Аслам Ксения нылӧй гаж вылас таво йӧктiс-сьылiс и. Рад, мый фестивальыслы та мыда во нин (1998 восянь юргис «Василей» ним улын, а 2010-ӧдӧ шуӧма «Йӧлӧгаӧн») и сы дорӧ йӧзыслӧн муслуныс оз быр, оз чусмы. Мед и водзӧ йӧзсӧ шензьӧдас сiйӧ аслас сьыланкыв да йӧктӧмъяснас.

Григорий Кожевин